Sáng nay (24/4/2026), Quốc hội khóa XVI họp phiên bế mạc Kỳ họp thứ nhất. Quốc hội biểu quyết thông qua một số dự thảo luật, nghị quyết, trong đó có Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.
Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.
Sau đó, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.
Kết quả biểu quyết bằng hình thức điện tử: có 467/484 đại biểu Quốc hội có mặt tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 93,4% tổng số đại biểu Quốc hội. Như vậy, với đa số đại biểu tán thành, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.
Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công gồm 12 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026 và được thực hiện thí điểm 02 năm (thực hiện đến hết ngày 30/9/2028). Trường hợp cần thiết phải kéo dài thời gian thí điểm, Chính phủ sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền và trình Quốc hội xem xét, quyết định.
Nghị quyết quy định thí điểm thực hiện chế định luật sư công, gồm nguyên tắc hoạt động, tiêu chuẩn, phạm vi công việc, quyền và nghĩa vụ, quy trình giải quyết công việc và chế độ chính sách đối với luật sư công.
Về phạm vi áp dụng, việc thí điểm chế định luật sư công được tổ chức và thực hiện tại 8 bộ (Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng) và 10 địa phương (Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Khánh Hòa và Lâm Đồng).
Theo báo cáo của Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, việc xác định phạm vi thí điểm tại 08 Bộ và 10 địa phương được xây dựng trên cơ sở tiêu chí lựa chọn các cơ quan, địa phương có phạm vi quản lý rộng, tính chất công việc phức tạp, mức độ phát triển kinh tế – xã hội cao, qua đó có khả năng phát sinh nhiều vụ việc thuộc phạm vi hoạt động của luật sư công. Quy định này đồng thời thể chế hóa Kết luận số 23-KL/TW của Bộ Chính trị, bảo đảm tính thống nhất về chủ trương và định hướng chính sách.
Một số nội dung quan trọng:
1. Về tiêu chuẩn của luật sư công: luật sư công là chức danh có yêu cầu cao về trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn, do trực tiếp tham gia xử lý các vấn đề pháp lý phức tạp như tư vấn, đại diện, tham gia tố tụng, giải quyết tranh chấp trong nước và quốc tế, cũng như hỗ trợ pháp lý trong quá trình xây dựng và triển khai các dự án kinh tế – xã hội.
Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, việc quy định tiêu chuẩn có ít nhất 05 năm kinh nghiệm làm việc thường xuyên, trực tiếp trong lĩnh vực pháp luật là căn cứ quan trọng nhằm bảo đảm năng lực thực tiễn của người được bổ nhiệm làm luật sư công. Kinh nghiệm này cần gắn với các hoạt động như tranh tụng, tư vấn pháp luật hoặc giải quyết các vụ việc pháp lý phức tạp, qua đó bảo đảm khả năng xử lý hiệu quả các nhiệm vụ được giao.
Bên cạnh đó, yêu cầu đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn của luật sư theo quy định của Luật Luật sư là điều kiện cốt lõi nhằm chuyên nghiệp hóa đội ngũ luật sư công. Quy định này bảo đảm luật sư công có trình độ, kỹ năng nghề nghiệp tương đương luật sư hành nghề trong khu vực tư, đồng thời tuân thủ quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp, qua đó giữ vững tính liêm chính, độc lập chuyên môn và trách nhiệm nghề nghiệp.
2. Về phạm vi công việc của luật sư công: Dự thảo Nghị quyết đã quy định rõ phạm vi nhiệm vụ của luật sư công theo hướng tập trung vào các nhóm công việc trọng tâm, bao gồm: (i) tư vấn, đại diện và tham gia tố tụng, giải quyết các tranh chấp trong nước và quốc tế; (ii) tư vấn pháp lý trong quá trình xây dựng, triển khai các dự án kinh tế – xã hội; (iii) tham gia giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài; (iv) thực hiện các công việc pháp lý khác theo quy định.
Dự thảo Nghị quyết đã xác định rõ ranh giới chức năng, bảo đảm hoạt động của luật sư công không trùng lặp với hoạt động trợ giúp pháp lý hoặc công tác pháp chế của cơ quan, tổ chức.
Dự thảo Nghị quyết đã bổ sung quy định về trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan trong việc phân công, bố trí công việc phù hợp, tạo điều kiện để luật sư công thực hiện hiệu quả nhiệm vụ. Các tiêu chí xác định “công việc có tính chất pháp lý khác” sẽ được Chính phủ quy định cụ thể trong văn bản hướng dẫn thi hành nhằm bảo đảm tính minh bạch và thống nhất khi áp dụng.
3. Về chế độ, chính sách đối với luật sư công: Quy định về chế độ hỗ trợ hằng tháng kết hợp với bồi dưỡng theo vụ việc là giải pháp mang tính nền tảng nhằm xây dựng đội ngũ luật sư công chuyên nghiệp, ổn định và có chất lượng cao. Chính sách này bám sát định hướng của cấp có thẩm quyền, đồng thời phù hợp với đặc thù hoạt động nghề nghiệp của luật sư công.
Về bản chất, luật sư công không chỉ thực hiện nhiệm vụ theo từng vụ việc mà còn đóng vai trò cố vấn pháp lý thường xuyên cho cơ quan, đơn vị. Do đó, việc bảo đảm thu nhập ổn định thông qua hỗ trợ hằng tháng là cần thiết để phản ánh đúng trách nhiệm liên tục, tính chất “trực chiến” và yêu cầu phòng ngừa rủi ro pháp lý trong hoạt động quản lý nhà nước.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, cơ chế bồi dưỡng theo vụ việc nhằm ghi nhận tương xứng khối lượng công việc và áp lực nghề nghiệp trong các vụ việc phức tạp, đặc biệt là tranh tụng quốc tế hoặc giải quyết khiếu nại, tố cáo kéo dài. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm tính cạnh tranh so với khu vực tư, vừa góp phần thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời củng cố tính độc lập, khách quan trong hoạt động chuyên môn của luật sư công. Mức bồi dưỡng theo vụ việc của luật sư công đã được cân nhắc trong quá trình xây dựng Nghị quyết trên cơ sở tham khảo mức thù lao trả cho luật sư khi tham gia vụ án theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng.
Dự thảo Nghị quyết cũng giao Chính phủ quy định cụ thể việc hỗ trợ hằng tháng đối với luật sư công là người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước để phù hợp với chế độ tiền lương tại doanh nghiệp.
Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công, bản trình Quốc hội thông qua: https://drive.google.com/file/d/1IOvxjQu_7W-meeXR7_4KsARpu6Xb9OJK
Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh