Trong vụ việc giữa Grab, tài xế và nhạc sĩ Minh Khang, tôi thấy ngạc nhiên khi có nhiều người lên án Grab về hành động khóa ứng dụng của tài xế.
Vi phạm “Chính sách bảo vệ dữ liệu của hành khách và người dùng”
Một thương hiệu lớn như Grab không thể vận hành bằng cảm tính mà phải bằng bộ Quy tắc ứng xử, Chính sách bảo vệ dữ liệu… đã ký kết giữa Grab và tài xế – được gọi là “Đối tác” của Grab, và được công khai trên website của Grab.
Trước tiên, cần nhấn mạnh rằng tôi không hề bênh vực khách hàng là nhạc sĩ Minh Khang.
Trong vụ việc này, rõ ràng là khách hàng đã có hành vi ứng xử không chuẩn mực và có thể phải chịu một hoặc một số chế tài: chế tài theo hợp đồng với hãng (ví dụ: chấm dứt sử dụng dịch vụ, khóa app vĩnh viễn); tùy mức độ có thể phải chịu chế tài phạt hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự nếu Grab đưa vụ việc ra cơ quan công quyền; ngoài ra khách hàng có thể còn phải bồi thường dân sự do xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác.
Grab – tài xế – Minh Khang: Khóa app tài xế đúng hay sai? #MinhKhang #… | Minh Khang | TikTok
Tuy nhiên, việc xử lý vi phạm đối với khách hàng phải được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục theo quy định của hãng và theo pháp luật. Cụ thể, tài xế phát hiện vi phạm thì phải báo cho Grab để xem xét xử lý. Tùy tính chất, mức độ của hành vi vi phạm, Grab sẽ có các hành động pháp lý phù hợp để xử lý khách hàng và bảo vệ tài xế.
Do đó, việc tài xế tự ý tung clip của khách hàng lên mạng xã hội là vi phạm “Chính sách bảo vệ dữ liệu của hành khách và người dùng” của Grab, đồng thời vi phạm pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Cụ thể thì “Chính sách bảo vệ dữ liệu của hành khách và người dùng” của Grab quy định rõ: “Grab yêu cầu sự hợp tác của Đối tác để chung tay trong việc tôn trọng quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu của hành khách, người dùng. Đối tác cần tuân thủ một số nguyên tắc: […] Không chia sẻ hoặc trao đổi một cách trái phép dữ liệu của hành khách/ người dùng với (các) bên thứ ba […]; Không đăng dữ liệu của hành khách/ người dùng một cách trái phép trên phương tiện truyền thông, mạng xã hội như Facebook, Zalo, Tiktok.”
Grab cũng cảnh báo: “Việc sử dụng trái phép và tiết lộ dữ liệu cá nhân của hành khách, người dùng có thể dẫn đến việc Đối tác phải chịu trách nhiệm pháp lý theo quy định của pháp luật.”
Về chế tài xử lý vi phạm, Grab cũng cảnh báo đối tác của mình về “TÔN TRỌNG QUYỀN RIÊNG TƯ CỦA HÀNH KHÁCH”, theo đó, việc “Thu thập, sử dụng, tiết lộ thông tin cá nhân (họ tên, số điện thoại, địa chỉ, lộ trình) của Hành Khách ngoài mục đích đón khách/thực hiện dịch vụ gây ảnh hưởng đến Hành Khách (ví dụ: chia sẻ cho bên thứ ba bất kỳ, đăng thông tin/hình ảnh Hành Khách lên mạng xã hội…)” có thể dẫn đến chế tài “Ngưng quyền sử dụng ứng dụng vĩnh viễn”.
Tài xế – tức là Đối tác của Grab biết và buộc phải biết về Quy tắc này, do đó, trường hợp vi phạm, chia sẻ clip có thông tin cá nhân của hành khách lên mạng xã hội dẫn đến Grab ngưng quyền sử dụng ứng dụng của tài xế là hoàn toàn đúng hợp đồng đã giao kết.
Các ngoại lệ
Dĩ nhiên sẽ luôn có các ngoại lệ, bao gồm các trường hợp khẩn cấp mà tài xế buộc phải hành động ngay, ví dụ khi khách hàng có hành vi vi phạm pháp luật mà vi phạm đang xảy ra, mối nguy hiểm vẫn đang tồn tại và cần phải hành động ngay để chấm dứt; chẳng hạn khách hàng có hành vi cướp tài sản, hoặc tàng trữ, vận chuyển ma túy hay vũ khí nguy hiểm. Trường hợp này tài xế có quyền và nghĩa vụ phải hành động ngay tức khắc để góp phần chấm dứt hành vi vi phạm, bao gồm việc báo công an hay là loan báo thông tin. Đây cũng có thể coi là 1 biện pháp Phòng vệ chính đáng theo Bộ luật hình sự, theo đó: Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích ấy.
Lưu ý hành vi vi phạm phải đang diễn ra. Khác với trường hợp này, khách hàng tuy có biểu hiện say xỉn, đe dọa tài xế nhưng khách hàng đã xuống xe, tức là nguy hiểm đã chấm dứt nhưng tài xế vẫn trích xuất camera và đăng tải clip chứa thông tin cá nhân riêng tư của khách hàng lên mạng xã hội, đây không thể được xem xét là 1 ngoại lệ được chấp nhận.
Hoặc trường hợp tài xế đã báo Grab theo đúng quy trình nhưng Grab không xử lý, không có hành động bảo vệ tài xế và xử lý khách hàng, thì tài xế mới được có các hành động tiếp theo. Ở đây, tài xế không báo thông tin cho Grab mà tự ý đăng tải thông tin cá nhân riêng tư của khách hàng, và đó là hành vi vi phạm Chính sách bảo vệ dữ liệu, kéo theo chế tài khóa app.
Với những người không đồng tình với phân tích của tôi, xin nêu 2 câu hỏi mấu chốt để các bạn cùng tư duy. Thứ nhất, Tài xế đã báo tin cho Grab chưa, trước khi tung clip lên mạng? Và thứ hai, việc tung clip lên mạng sau khi tài xế đã xuống xe có phải là hành động cấp thiết, phải thực hiện ngay để ngăn chặn 1 hành vi nguy hiểm cho xã hội?
Chuyện riêng giữa tài xế và khách hàng, không liên quan Grab?
Liên quan vụ việc này, một số bạn nhận định rằng tài xế chỉ là đối tác của Grab, không phải nhân viên của Grab nên quan hệ giữa tài xế và khách hàng là quan hệ dân sự giữa 2 chủ thể, không liên quan Grab. Đây là cách hiểu không đúng bản chất. Vấn đề mấu chốt ở đây là Grab đứng giữa, khách hàng và tài xế gặp nhau qua ứng dụng đặt xe chứ không phải tự tìm đến nhau. Nếu khách hàng kiện thì sẽ kiện Grab, còn tài xế chỉ là người liên đới. Grab phải chịu trách nhiệm với khách hàng trước tiên, chứ không phải tài xế.
Một số bạn lại suy diễn rằng việc Grab khóa app của tài xế là hành động đứng về phía cái sai, không bảo vệ Tài xế, nhưng đây cũng là một suy diễn đầy cảm tính. Nguyên tắc cao nhất là thượng tôn pháp luật và tôn trọng các điều khoản đã thỏa thuận trong hợp đồng. Ở đây không phải là để bảo vệ nhạc sĩ Minh Khang, là người đã có ứng xử không chuẩn mực, mà là để bảo vệ CÁC KHÁCH HÀNG ĐANG SỬ DỤNG DỊCH VỤ CỦA GRAB. Khách hàng phải cảm thấy được tôn trọng, được bảo vệ thông tin cá nhân thì mới yên tâm sử dụng dịch vụ của Grab. Ngược lại, nếu khách hàng không cảm thấy được Grab tôn trọng, bảo vệ, họ sẽ quay lưng với Grab và các Tài xế của Grab cũng phải chịu thiệt hại.
Tựu trung lại, hãy thượng tôn pháp luật và tôn trọng các điều khoản đã thỏa thuận trong hợp đồng. Nếu khách hàng sai, tài xế có quyền thu thập dữ liệu để thông báo cho Grab để hãng thực hiện các hành động pháp lý với khách hàng, bao gồm việc khóa app của khách hàng; tố cáo; khởi kiện…)
Điều Grab cần làm sau khi khóa app tài xế
Cuối cùng, với những người đánh giá rằng tôi thiếu khách quan, thậm chí thiên vị hành khách có cư xử không chuẩn mực, tôi xin nhấn rằng việc xử lý tài xế là chính xác và cần thiết nhưng Grab cũng cần công khai thông tin về những hành động đã làm với khách hàng có vi phạm này. Theo tôi, khách hàng cũng cần bị ngừng sử dụng dịch vụ Grab vĩnh viễn, giống như tài xế, và Grab phải chuyển thông tin, hình ảnh qua cơ quan chức năng để xem xét, xử lý khách hàng theo quy định của pháp luật. Nguyên tắc ai sai thì chịu trách nhiệm tương xứng.
Ngày 19/3/2026
Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh