Mấy hôm nay giới luật sư tranh luận ồn ào về việc xử lý kỷ luật 01 nữ luật sư của Đoàn luật sư TP HCM. Theo Quyết định xử lý kỷ luật của Ban chủ nhiệm Đoàn luật sư TP HCM, nữ luật sư bị kỷ luật với hình thức tạm đình chỉ tư cách thành viên 06 tháng với hành vi “Cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng có quyền lợi đối lập nhau trong cùng vụ án”, là hành vi bị nghiêm cấm theo Điều 9 Luật Luật sư, đồng thời vi phạm “Quy tắc 15. Xung đột về lợi ích” trong Bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam.
Thông báo xử lý kỷ luật trên website Đoàn LS TP HCM: https://hcmcbar.org/NewsDetail.aspx?language=&CatPK=11&NewsPK=1463
Thông tin xử lý kỷ luật được gửi đăng báo PL TP HCM: https://plo.vn/1-luat-su-bi-tam-dinh-chi-tu-cach-thanh-vien-vi-cung-cap-dich-vu-phap-ly-cho-2-khach-hang-co-quyen-loi-doi-lap-post880805.html
Đã có kha khá luật sư lên tiếng về vụ việc của đồng nghiệp mấy ngày qua trong đó phân tích cặn kẽ Quy tắc 15 trong Bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam để làm rõ thế nào là “Xung đột về lợi ích”. Nên bài viết này tôi xin không đi vào phân tích, giải nghĩa thế nào là “Xung đột về lợi ích” mà chỉ xin nêu một ý kiến rất nhỏ, đi từ thể thức của Quyết định xử lý kỷ luật.
QĐ xử lý kỷ luật.
Vốn là người có tính “OCD”, sau khi xem Quyết định xử lý kỷ luật thì tôi thấy ngay tình tiết bất ổn: Phần căn cứ ban hành Quyết định bị thiếu ít nhất 01 căn cứ bắt buộc phải có. Ta thấy Quyết định xử lý kỷ luật được ban hành dựa trên căn cứ là Biên bản cuộc họp xem xét xử lý kỷ luật, vậy căn cứ nào làm phát sinh cuộc họp xem xét xử lý kỷ luật ấy? Phải có ít nhất 01 căn cứ nữa, ví dụ Đơn tố cáo, Đơn khiếu nại hay một thứ gì đó tương tự dẫn đến Đoàn luật sư nhận thấy có dấu hiệu vi phạm của luật sư thành viên, từ đó mới tổ chức quy trình xử lý kỷ luật, do đó mới có cuộc họp xem xét xử lý kỷ luật chứ!?
Do đó, tôi đi tìm hiểu thông tin, tiếp cận bản án mà vị nữ luật sư tham gia với tư cách đại diện theo ủy quyền. Từ đó tôi nắm được tình tiết: Luật sư đại diện theo ủy quyền cho 02 Bị đơn là anh em ruột trong vụ tranh chấp đất đai. Người viết đơn tố cáo vị nữ luật sư đến Đoàn luật sư chính là Nguyên đơn trong vụ án. Để xác định luật sư đại diện theo ủy quyền cho 02 Bị đơn là anh em ruột trong vụ án có phải tình huống xung đột lợi ích không thì phải căn cứ tình tiết vụ việc cụ thể. 2 người cùng là Bị đơn trong vụ án thì có thể “chung chiến tuyến” hoặc “ngược chiến tuyến”. Qua hồ sơ vụ án tôi đọc thì họ là anh em ruột, không có xung đột về quyền, lợi ích và không có mâu thuẫn trong nội dung trình bày, quyền lợi của người này cũng là quyền lợi của người kia, vậy xung đột lợi ích ở đâu khi họ cùng “chung chiến tuyến”? Trái lại, việc 1 luật sư/1 cá nhân bảo vệ quyền, lợi ích/đại diện theo ủy quyền cho cả hai Bị đơn là càng tốt vì ý kiến người này chính là ý kiến người kia, tiết kiệm chi phí cho họ, tiết kiệm thời gian cho tòa (tránh phải trình bày nhiều lần). Hãy nhìn vụ việc ở bản chất, vấn đề pháp lý mấu chốt là gì, cứ không phải những câu chữ vô hồn trong văn bản quy phạm pháp luật hay Bộ Quy tắc.
Đơn tố cáo luật sư Nhàn do Nguyên đơn gửi đến Đoàn LS.
Nhưng như đã nêu, tôi không sa đà vào phân tích, giải nghĩa thế nào là “Xung đột về lợi ích”. Quay lại tình tiết Quyết định xử lý kỷ luật bị thiếu căn cứ ban hành. Vậy tại sao người soạn Quyết định xử lý kỷ luật không đưa đơn tố cáo của Nguyên đơn trong vụ án vào phần căn cứ ban hành?
Có phải vì nếu xử lý kỷ luật luật sư của 02 Bị đơn theo tố cáo của Nguyên đơn sẽ có gì đó “cấn cấn” chăng? Tình huống “Xung đột về lợi ích” của luật sư thường là tình huống luật sư “hai mang” nhận tiền thù lao từ đương sự A nhưng lại cấu kết với đương sự B có quyền lợi đối lập, từ đó không thể bảo vệ tốt nhất quyền lợi cho khách hàng là A và B. Ở đây thì Nguyên đơn cho rằng luật sư vi phạm quy tắc “Xung đột về lợi ích” khi bảo vệ cho 02 Bị đơn. Nguyên đơn tốt bụng, tử tế đến mức thương các Bị đơn đã thuê phải luật sư tạo ra tình huống xung đột lợi ích, dẫn đến không bảo vệ tốt nhất quyền lợi cho các Bị đơn? Thật nực cười. Lý lẽ này mà những người có thẩm quyền xử lý kỷ luật cũng chấp nhận được? Ai có quyền đánh giá luật sư vi phạm quy tắc “Xung đột về lợi ích” trong tình huống này, nếu không phải là A và B? Họ là người có “lợi ích” và chỉ họ mới biết khi nào “lợi ích” của mình bị “xung đột” với “lợi ích” của người khác. Cần nhấn mạnh đây là vụ án dân sự và đương sự có toàn quyền tự quyết phương thức bảo vệ quyền dân sự của mình.
Trong tố tụng dân sự, tố tụng hành chính hay khiếu nại hành chính, đương sự chỉ có quyền khởi kiện/khiếu nại nếu có căn cứ chứng minh quyền, lợi ích của mình bị xâm phạm (ngoại trừ một số tình huống ngoại lệ, đặc thù không xét đến ở đây). Vậy câu hỏi pháp lý mấu chốt ở đây là: Việc luật sư bảo vệ cho 02 Bị đơn thì có ảnh hưởng gì đến quyền lợi của Nguyên đơn không!? Nếu Nguyên đơn không chứng minh được quyền lợi của mình bị ảnh hưởng bởi việc 01 luật sư bảo vệ cho 02 Bị đơn thì Nguyên đơn không có quyền phản đối điều đó, đồng nghĩa với việc Đoàn luật sư phải ra quyết định bác bỏ, không xem xét xử lý kỷ luật.
Cái lý lẽ này có phải là quá sơ đẳng hay không? Vậy tại sao một luật sư lại bị kỷ luật một cách vu vơ, mập mờ bởi Ban chủ nhiệm Đoàn luật sư lớn mạnh, có đông thành viên nhất cả nước?
Ngày 24/12/2025
Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh