Bộ Tài chính đã trình Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án quan trọng phát triển Thủ đô.
Link tải Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội: https://drive.google.com/file/d/1jZVMDI6UsOycTalSC3QBbf6RTMcTzmIm
Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh tóm tắt một số chính sách đặc thù theo Dự thảo Nghị quyết.
A. Chính sách đặc thù về thủ tục đầu tư, về lựa chọn nhà đầu tư:
1. Chính sách cho các dự án (đầu tư công, đầu tư PPP, đầu tư kinh doanh) thuộc trường hợp 1, 2, 3 (gọi chung là “Dự án đặc thù”) theo Nhóm 1:
Trường hợp 1. Dự án đầu tư công, dự án PPP thuộc danh mục dự án quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm của Thủ đô sử dụng vốn ngân sách;
Trường hợp 2. Dự án đầu tư công, dự án PPP, dự án đầu tư kinh doanh theo Luật Đầu tư cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng ủy Chính phủ, Đảng bộ thành phố Hà Nội hoặc Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội;
Trường hợp 3. Dự án đầu tư thuộc danh mục dự án thu hút nhà đầu tư chiến lược theo Điều 42.1 Luật Thủ đô 2024.
– Dự án đầu tư công, Dự án PPP: HĐND TP quyết định chủ trương đầu tư đối với dự án thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội theo Luật Đầu tư công, Luật PPP;
– Đối với dự án đầu tư công: được thực hiện theo hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt (gần giống hình thức chỉ định thầu).
– Đối với dự án PPP, dự án đầu tư kinh doanh: được thực hiện theo hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt (gần giống hình thức chỉ định nhà đầu tư).
– Đối với dự án đầu tư kinh doanh: Chủ tịch UBND TP chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án đầu tư kinh doanh theo Luật Đầu tư thuộc thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ theo Luật Đầu tư, trừ Dự án đầu tư nhà máy điện hạt nhân; Dự án đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực kinh doanh dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng, trồng rừng, xuất bản, báo chí; Dự án đầu tư có kinh doanh đặt cược, ca-si-nô (casino).
– Đối với dự án thành phần của dự án PPP, dự án đầu tư kinh doanh cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng ủy Chính phủ, Đảng bộ thành phố hoặc Ban Thường vụ Thành ủy: được áp dụng hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt trước khi quyết định chủ trương đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư;
=>HĐND TP sẽ ban hành Nghị quyết để quy định trình tự, thủ tục lập, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư, điều chỉnh chủ trương đầu tư; quy định trình tự, thủ tục lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu làm cơ sở thực hiện.
– Dự án đầu tư công, dự án PPP, dự án đầu tư kinh doanh cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng ủy Chính phủ, Đảng bộ thành phố hoặc Ban Thường vụ Thành ủy: được thực hiện các thủ tục về quy hoạch, khởi công xây dựng đồng thời với thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, quyết định chủ trương đầu tư.
Nhà đầu tư, chủ đầu tư không phải thực hiện thủ tục về cấp giấy phép xây dựng theo pháp luật về xây dựng; hoàn thiện các điều kiện theo quy định của pháp luật về khởi công xây dựng công trình dự án thành phần trong dự án tổng thể trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày khởi công.
2. Chính sách áp dụng cho Nhóm 2 – Dự án đặc thù trong lĩnh vực cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị; xử lý ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm:
Trường hợp 4. Dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực đô thị, bao gồm các dự án xây dựng lại chung cư cũ, các dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị theo Điều 20 Luật Thủ đô
Trường hợp 5. Dự án đầu tư mới, cải tạo công trình để xử lý ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường, trật tự đô thị
– Dự án mới, dự án cải tạo công trình để xử lý ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường, trật tự đô thị: Thực hiện theo quy định về đầu tư công khẩn cấp theo Luật đầu tư công, lệnh xây dựng khẩn cấp theo Luật xây dựng.
– UBND TP quyết định các biện pháp cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực đô thị theo quy hoạch:
+ Phá dỡ khu chung cư, nhà chung cư có một hoặc một số công trình có kết quả kiểm định có cấp nguy hiểm loại B và có một trong các yếu tố: hệ thống HTKT PCCC; cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải; cấp điện, giao thông nội bộ không đáp ứng yêu cầu của tiêu chuẩn, quy chuẩn, có nguy cơ mất an toàn
+ Quyết định kế hoạch cải tạo, xây dựng lại khu chung cư sau khi đã thực hiện kiểm định, đánh giá đại diện nhà chung cư và xác định thuộc diện phá dỡ thì không phải kiểm định, đánh giá toàn bộ khu chung cư.
+ Giao chủ đầu tư lập quy hoạch chi tiết dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực đô thị.
+ Được quyết định các chỉ tiêu QHKT, dân số tại dự án trong khu vực nội đô lịch sử vượt quá QHC, QHPK đô thị trên cơ sở cân đối tổng thể dân cư theo quy hoạch, bảo đảm chỉ tiêu về HTKT, HTXH, kết nối hạ tầng của khu vực.
+ Quyết định biện pháp cưỡng chế trong các trường hợp: Chủ đầu tư đã được trên 75% các chủ sở hữu nhà, người sử dụng đất đồng thuận phương án quy hoạch, bồi thường, GPMB; Chủ đầu tư đã được trên 50% các chủ sở hữu nhà, người sử dụng đất đồng thuận phương án quy hoạch, bồi thường, GPMB.
+ Được thực hiện dự án BT với nhà đầu tư dự án đảm nhận việc xây dựng lại nhà chung cư, khu vực đô thị cần cải tạo, chỉnh trang, tái thiết theo quy hoạch trên diện tích đất cũ hoặc tại vị trí khác để phục vụ tái định cư.
B. Chính sách đặc thù về quy hoạch, kiến trúc:
– Trên địa bàn Thành phố chỉ lập một Quy hoạch tổng thể Thủ đô trên cơ sở cụ thể hóa các nội dung Quy hoạch cấp quốc gia, Quy hoạch vùng và tích hợp, lồng ghép các nội dung của Quy hoạch Thủ đô (theo Luật Quy hoạch), quy hoạch chung Thủ đô (theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn).
– Thẩm quyền: HĐND Thành phố thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô; UBND TP phê duyệt.
– Quy hoạch tổng thể Thủ đô được phê duyệt là căn cứ để lập, thẩm định, phê duyệt các quy hoạch đô thị và nông thôn, là cơ sở để đánh giá sự phù hợp của dự án (để QĐ/Chấp thuận chủ trương đầu tư).
– Căn cứ Quy hoạch tổng thể Thủ đô, HĐND TP quyết định danh mục quy hoạch đô thị và nông thôn được tổ chức lập đồng thời quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết.
Quy hoạch chi tiết được lập, thẩm định xong trước thì được phê duyệt trước và được cập nhật vào quy hoạch phân khu.
– Điều chỉnh Quy hoạch Thủ đô, Quy hoạch chung Thủ đô, Quy hoạch tổng thể Thủ đô: Theo trình tự, thủ tục rút gọn và được thực hiện đồng thời với thủ tục lập, thẩm định báo cáo chủ trương đầu tư, lập thẩm định phê duyệt dự án; Nội dung điều chỉnh phải được cập nhật vào quy hoạch ngành quốc gia và quy hoạch cấp trên khi điều chỉnh.
– Tổ chức lập quy hoạch đô thị và nông thôn: UBND TP quyết định: Giao đơn vị tổ chức lập quy hoạch tự thực hiện việc lập quy hoạch; Giao đơn vị công lập hoặc đơn vị ngoài công lập tổ chức lập quy hoạch đô thị và nông thôn trước thời điểm lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu; Phê duyệt quy hoạch chi tiết khu vực có ý nghĩa quan trọng về chính trị, văn hóa, lịch sử, an ninh, quốc phòng; Phê duyệt quy hoạch chi tiết có nội dung khác với quy hoạch phân khu khi đáp ứng được điều kiện điều chỉnh cục bộ quy hoạch phân khu và được cập nhật khi điều chỉnh quy hoạch phân khu.
– Quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết: không phải lập, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch.
– Trường hợp cần thiết, UBND TP quyết định không phải thi tuyển phương án kiến trúc đối với các công trình thuộc phạm vi Dự án đặc thù.
C. Chính sách đặc thù về GPMB, giao đất:
– Khi có quy hoạch chi tiết được phê duyệt và chủ trương triển khai thực hiện của Ban Thường vụ Thành ủy, UBND TP sử dụng ngân sách thực hiện dự án GPMB độc lập trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án đặc thù.
– Được mở rộng các trường hợp thu hồi đất so với Điều 79 Luật Đất đai: Thành phố được thu hồi đất để thực hiện dự án phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng ủy Chính phủ, Đảng bộ thành phố hoặc Ban Thường vụ Thành ủy.
– Dự án đầu tư công, dự án PPP, dự án đầu tư kinh doanh cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng ủy Chính phủ, Đảng bộ thành phố hoặc Ban Thường vụ Thành ủy:
+ Được tạm giao một phần đất thuộc phạm vi dự án để khởi công công trình theo tiến độ đã được phê duyệt.
+ HĐND TP quyết định sử dụng ngân sách để GPMB với mức tối thiểu bằng 03 lần nhưng không quá 05 lần so với mức quy định.
+ Ngoài các dự án trên, căn cứ tình hình thực tiễn và khả năng cân đối của ngân sách, HĐND TP được quy định mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cao hơn mức quy định.
– Dự án BT:
+ UBND TP được phân chia dự án tổng thể thành các dự án thành phần và xác định quỹ đất thanh toán cho từng dự án thành phần.
+ UBND TP được quyết định thanh toán trước từng phần quỹ đất để thực hiện dự án đối ứng sau khi ký hợp đồng BT đối với từng dự án thành phần.
+ Nhà đầu tư không phải chứng minh khả năng thu xếp vốn nhưng phải thực hiện điều kiện về phát hành bảo lãnh từng phần tương ứng với giá trị đất đối ứng được thanh toán; giá trị bảo lãnh được giảm trừ tương ứng với phần giá trị hợp đồng BT đã thực hiện.
D. Chính sách đặc thù về huy động vốn cho Dự án đặc thù
– Thành phố được sử dụng kết dư ngân sách cấp Thành phố để bố trí vốn cho các Dự án đặc thù.
– Ngân hàng, tổ chức tín dụng được cấp tín dụng vượt quá giới hạn quy định về tổng mức dư nợ cấp tín dụng theo Luật Các tổ chức tín dụng 2024 cho Dự án đặc thù mà không cần thủ tục chấp thuận mức cấp tín dụng tối đa theo Điều 136.7 Luật Các tổ chức tín dụng.
* Điều khoản “quét”: Được phép bổ sung thêm cơ chế, chính sách đặc biệt chưa được quy định tại Nghị quyết này hoặc khác với quy định pháp luật khác: UBND TP báo cáo Đảng bộ Thành phố và HĐND TP thông qua cơ chế, chính sách đặc biệt; UBND TP báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, chấp thuận cơ chế chính sách đặc biệt trước khi cơ quan có thẩm quyền của Thành phố quyết định theo thẩm quyền.
** Người đứng đầu cơ quan, đơn vị, người tham gia xây dựng Nghị quyết này và thực thi theo cơ chế đặc biệt tại Nghị quyết này được xem xét loại trừ, miễn trách nhiệm trong trường hợp đã tuân thủ đầy đủ các quy trình, quy định liên quan và không vụ lợi nhưng để xảy ra thiệt hại.
Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh