Trang tin Cafef hôm nay đăng bài viết: “Cay cú vì thua chứng khoán, người đàn ông phá hoại tài sản của tỷ phú Phạm Nhật Vượng”.
Biết là kỹ thuật giật title, câu view của báo chí (đúng ra là “trang thông tin điện tử tổng hợp”) thôi, nhưng vẫn cần phải bàn luận với hi vọng các nhà báo chân chính có đọc được bài này thì rút ra được điều gì đó cho quá trình hành nghề (còn mấy “trang thông tin điện tử tổng hợp” thì cứ kệ họ thôi).
Dưới góc độ nghiệp vụ báo chí và góc độ pháp lý, cách đặt vấn đề “… phá hoại tài sản của tỷ phú Phạm Nhật Vượng” là một thủ pháp giật tít có chủ đích truyền thông rõ rệt nhưng hoàn toàn không chuẩn xác về bản chất pháp lý.
1. Về mặt pháp lý và quản trị doanh nghiệp: SAI BẢN CHẤT
- Tách biệt tài sản cá nhân và tài sản pháp nhân: Về mặt luật pháp (Luật Doanh nghiệp và Bộ luật Dân sự), tài sản bị thiệt hại ở đây là các tủ đổi pin thuộc sở hữu của Công ty Cổ phần Phát triển Trạm Sạc Toàn Cầu V-GREEN. V-GREEN là một pháp nhân độc lập, có tài sản độc lập.
- Không phải tài sản cá nhân: Tỷ phú Phạm Nhật Vượng có thể là cổ đông sáng lập, cổ đông nắm giữ đa số cổ phần và là người quản trị, điều hành của hệ sinh thái Vingroup (bao gồm V-GREEN), nhưng tài sản của V-GREEN là tài sản của công ty (pháp nhân), không phải là tài sản của tỷ phú Phạm Nhật Vượng (cá nhân). Đối tượng Nguyễn Công Nam đập phá tủ đổi pin là xâm phạm tài sản của pháp nhân (V-GREEN), chứ không đến nhà riêng của tỷ phú Phạm Nhật Vượng để đập phá đồ đạc.
Để làm rõ, Điều 74 Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định 4 dấu hiệu bắt buộc để một tổ chức được công nhận là “pháp nhân”, trong đó có dấu hiệu quan trọng: “Có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình”.
Điều 87 Bộ luật Dân sự 2015 đã nêu rõ trách nhiệm dân sự của pháp nhân, trong đó có quy định: “Pháp nhân chịu trách nhiệm dân sự bằng tài sản của mình”; “Người của pháp nhân không chịu trách nhiệm dân sự thay cho pháp nhân đối với nghĩa vụ dân sự do pháp nhân xác lập, thực hiện, trừ trường hợp luật có quy định khác”.
V-GREEN là công ty cổ phần. Điều 111 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định rõ: “Công ty cổ phần có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp”; “Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp”.
Như vậy, V-GREEN là công ty cổ phần, có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. V-GREEN có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác (bao gồm cả tỷ phú Phạm Nhật Vượng – cổ đông sáng lập và hiện vẫn nắm giữ đa số cổ phần); V-GREEN tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình; các cổ đông (bao gồm cả tỷ phú Phạm Nhật Vượng) chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của V-GREEN trong phạm vi số vốn đã góp.
Một cách tổng quát, V-GREEN là “pháp nhân” (con người về pháp lý) có tài sản độc lập, riêng rẽ với tỷ phú Phạm Nhật Vượng – cổ đông của V-GREEN – là “thể nhân”, “cá nhân” (con người về sinh học). Đối tượng Nguyễn Công Nam phá hoại các tủ đổi pin xe điện là phá tài sản của V-GREEN chứ không phá tài sản của tỷ phú Phạm Nhật Vượng.
Các tủ đổi pin đã được hạch toán vào tài sản của công ty V-GREEN. Khi tài sản này bị hủy hoại, tư cách “nguyên đơn dân sự” hoặc “người bị hại” trong vụ án hình sự thuộc về V-GREEN, không thuộc về cá nhân tỷ phú Phạm Nhật Vượng.
Kết luận góc nhìn pháp lý: Tiêu đề bài viết đã đánh đồng tài sản của một doanh nghiệp (có tư cách pháp nhân) với tài sản của cá nhân là cổ đông doanh nghiệp đó, dĩ nhiên nó hoàn toàn sai về mặt pháp lý.
2. Về mặt nghiệp vụ báo chí, truyền thông: ĐÚNG “CÔNG THỨC CÂU VIEW”
Nếu bài báo đặt tiêu đề đúng bản chất là: “Một người đàn ông đập phá tủ đổi pin của Công ty V-GREEN…”, độ lan tỏa sẽ giảm mạnh vì cái tên V-GREEN còn khá mới, chưa đủ nổi tiếng, không kích thích được sự tò mò của công chúng.
Việc đưa tên “Tỷ phú Phạm Nhật Vượng” lên tiêu đề mang lại những hiệu ứng truyền thông rất mạnh:
- Tận dụng hiệu ứng người nổi tiếng (Celebrity Effect): Cụm từ “tỷ phú Phạm Nhật Vượng” là một trong những từ khóa có số lượng tìm kiếm và mức độ quan tâm cao tại Việt Nam. Đưa cụm từ này vào tiêu đề bài viết lập tức biến một vụ phá hoại tài sản thông thường (giá trị vài trăm triệu đồng) thành một vụ án gây chấn động dư luận.
- Tạo sự tương phản thu hút độc giả: Tiêu đề tạo ra một sự đối lập đầy kịch tính: Một bên là “người đàn ông thua chứng khoán” (kẻ thất bại, bế tắc) và một bên là “tỷ phú” (biểu tượng của sự giàu có – người giàu nhất Việt Nam). Sự tương phản này kích thích tâm lý tò mò của người đọc phải bấm vào xem “mối thâm thù” ở đây là gì.
3. Sự bất hợp lý trong cách liên kết logic (“Cay cú vì thua chứng khoán…”)
Tiêu đề và nội dung bài viết tạo ra một mối liên hệ khá khiên cưỡng: Thua chứng khoán => Đập phá tài sản của tỷ phú Phạm Nhật Vượng.
Cách đặt vấn đề này dễ khiến người đọc suy diễn theo hai hướng tiêu cực (dù bài viết không nói rõ):
(i) Người đàn ông này đầu tư vào mã cổ phiếu thuộc “họ Vin” (như VIC, VHM, VRE) rồi bị thua lỗ nên đi trả thù cá nhân người lãnh đạo tập đoàn?
(ii) Hoặc đối tượng chỉ đơn thuần “ghen ăn tức ở” với người giàu khi bản thân lâm vào cảnh nợ nần.
Nếu rơi vào trường hợp 2 (đối tượng chỉ nhặt đá đập bừa các tủ đổi pin công cộng ngoài đường để trút giận) thì việc giật tít “phá hoại tài sản của tỷ phú” là một sự gán ghép có phần khiên cưỡng, nhằm mục đích đẩy cao trào cho bài viết.
4. Tổng kết
Cách đặt vấn đề đúng về mặt mục đích “câu view” của trang tin điện tử nhưng sai về mặt thuật ngữ pháp lý và bản chất sự việc.
Nó phản ánh một xu hướng khá phổ biến của “một bộ phận” báo chí hiện nay: Cá nhân hóa các vấn đề của doanh nghiệp. Thay vì gọi tên doanh nghiệp theo đúng luật, báo chí có xu hướng gọi bằng tên của ông chủ, bà chủ (“Bất động sản của bầu Đức”; “Hãng bay của tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo”…) để tăng tính hấp dẫn, chấp nhận đánh đổi sự chuẩn xác về mặt pháp lý lấy sự chú ý của số đông.
Đó cũng là một xu hướng khá buồn của “một bộ phận” cơ quan báo chí.
Ngày 02/6/2026
Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh