Mấy hôm nay, sau khi báo chí đăng tải thông tin “Hà Nội thống nhất di dời, quy hoạch toàn bộ khu dân cư ngoài đê sông Hồng” thì trên mạng xã hội đã xôn xao về việc Hà Nội sẽ “giải tỏa trắng” toàn bộ khu vực ngoài đê sông Hồng để xây dựng lại; chỉ giữ lại các làng nghề: Bát Tràng, Kim Lan, Văn Đức, làng nghề trồng hoa đào Nhật Tân để chỉnh trang, khớp nối trong cấu trúc không gian phát triển mới.
Nôm na thì thông tin trên mạng xã hội (có sự tiếp sức lớn từ lực lượng “cò đất” tung tin, bơm thổi…) là Hà Nội sẽ di dời, “giải tỏa trắng” toàn bộ khu vực ngoài đê 2 bên sông Hồng, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, để thực hiện Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, chỉ giữ lại một số làng nghề truyền thống. Thông tin này khiến rất nhiều người dân lo lắng.
Vậy sự thực ra sao?
Thông tin nguồn từ báo chí là văn bản số 467 ngày 06/5/2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND thành phố Hà Nội cùng ban hành để thông báo Kết luận buổi làm việc giữa 2 cơ quan này để nghe báo cáo về tính toán thủy lực, an toàn thoát lũ của sông Hồng đoạn thực hiện Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng. Theo đó, Bộ NN&MT và UBND thành phố Hà Nội đã nghe báo cáo của đơn vị tư vấn (Viện Khoa học Thủy lợi) về tính toán thủy lực, an toàn thoát lũ đối với ý tưởng Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng do Nhà đầu tư (Liên danh 6-7 nhà đầu tư, nay còn lại 3: Đại Quang Minh – THACO – Hòa Phát) đề xuất.
Có thể thấy đây là cuộc họp có nội dung tập trung vào chuyên ngành quản lý đê điều; thủy lợi và phòng, chống thiên tai thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ NN&MT (theo Luật Đê điều; Luật Phòng, chống thiên tai). Theo lĩnh vực quản lý, Bộ NN&MT (và Cục quản lý đê điều và phòng, chống thiên tai trực thuộc Bộ) chịu trách nhiệm quản lý nhà nước trong các lĩnh vực này, có thẩm quyền và trách nhiệm đánh giá phương án đề xuất Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng với mục tiêu, tiêu chuẩn phòng, chống lũ theo Quy hoạch phòng chống lũ, đê điều (Quyết định số 257/QĐ-TTg ngày 18/02/2016 và Quyết định số 429/QĐ-TTg ngày 21/4/2023 của Thủ tướng Chính phủ).
Nội dung buổi làm việc chỉ đơn thuần là về một chuyên ngành hẹp như vậy và 2 đơn vị kết luận: “Thống nhất phương pháp tiếp cận của Dự án đáp ứng yêu cầu không gian thoát, an toàn lũ trên cơ sở tính toán mô hình thủy lực đảm bảo đầy đủ các số liệu về thủy văn, thủy lực, an toàn thoát lũ, tính toán cốt cao độ thiết kế…” (Có thể coi đây là bước “thỏa thuận chuyên ngành”, 1 dự án có thể liên quan nhiều chuyên ngành khác nhau thuộc phạm vi quản lý của nhiều Bộ).
Điều đó có nghĩa là cuộc họp này không bàn đến nội dung di dời, “giải tỏa trắng” toàn bộ khu dân cư ngoài đê sông Hồng (và cũng không thuộc thẩm quyền của Bộ NN&MT) như mạng xã hội (và cả một số trang báo) truyền tải. Nội dung này thuộc thẩm quyền/trách nhiệm của thành phố Hà Nội (trên tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”).
Hiện nay, Hà Nội đang tiến hành Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở (đã được phê duyệt Nhiệm vụ tại Quyết định số 6142/QĐ-UBND ngày 11/12/2025 của UBND thành phố Hà Nội). Trên cơ sở đó, Hà Nội sẽ chấp thuận chủ trương đầu tư và phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng (và các dự án thành phần).
Chỉ khi đó, hình hài Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng mới lộ rõ, và chỉ khi ấy mới kiểm chứng được thông tin: Liệu Hà Nội có “giải tỏa trắng” toàn bộ khu vực ngoài đê sông Hồng hay không?
Về nguyên tắc, khi xem xét chủ trương đầu tư một dự án đầu tư bất kỳ, cơ quan nhà nước phải thẩm định, đánh giá về sự cần thiết, tính hiệu quả, mức độ khả thi… của dự án. Họ sẽ phải đánh giá xem phương án triển khai nào là hợp lý. Chẳng hạn một khu vực ngoài đê đang là đất trống, người dân đang trồng cây hoặc xây dựng tạm bợ thì có thể thu hồi để xây dựng công trình mới.
Ngược lại, một khu vực đã có dân cư sinh sống ổn định, đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đã xây dựng nhà cửa khang trang, có hệ thống hạ tầng đồng bộ… thì nên giữ lại để chỉnh trang và khớp nối với hạ tầng chung của dự án mới, tránh xáo trộn đời sống, gây lãng phí nguồn lực, tạo áp lực cho công tác giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư.
Văn bản số 467 ghi: “Thống nhất việc từng bước di dời, sắp xếp, quy hoạch lại toàn bộ khu dân cư ngoài đê đáp ứng yêu cầu tái thiết toàn diện, đồng bộ không gian hai bên sông Hồng theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội”. Nội dung này rất rộng, nghĩa là “toàn bộ khu dân cư ngoài đê” là ranh giới chịu tác động nhưng hành động áp dụng là “di dời, sắp xếp, quy hoạch lại”; tức là Hà Nội sẽ rà soát “toàn bộ khu dân cư ngoài đê” để xem xét vị trí nào áp dụng “di dời, sắp xếp” (phải giải tỏa), vị trí nào có thể được quy hoạch lại (có thể “khoanh vùng”, giữ lại để chỉnh trang đô thị cho đồng bộ).
Vài thông tin tôi chia sẻ với quý vị, dưới góc độ pháp lý trên cơ sở các văn bản của cơ quan nhà nước và quy định pháp luật, để người dân tránh hoang mang hoặc bị các đối tượng xấu “dắt mũi” và đi đến các quyết định bất lợi cho mình.
Ngày 10/5/2026
Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh